Piłka nożna

Super Lig to zawodowa liga piłkarska w Turcji, założona w 1959 roku, jednak obecny kształt uzyskała na początku lat 90-tych. W lidze występuje osiemnaście klubów, które rozgrywają mecze systemem każdy z każdym. Rozgrywki prowadzone są w standardowy sposób dla europejskiej piłki, sezon zaczyna się na jesieni a kończy wiosną. Trzy najsłabsze spadają do niższej ligi, czołówka gwarantuje sobie występy w europejskich pucharach.

Turecka Super Lig należy do najsilniejszych w Europie, szczególnie ostatnie 10 lat przyniosły znaczne podniesienie jej poziomu. Ogromne środki zainwestowane przez sponsorów w poszczególne kluby doprowadziły do tego, że drużyny tureckie bez problemów dają sobie radę na arenie międzynarodowej Do czołówki należą szczególnie trzy kluby ze Stambułu-Galatasaray, Fenerbahce i Besiktas oraz mający siedzibę w mieście Trabzon Trabzonspor. To one   jako jedyne zdobywały mistrzostwa kraju, Galatasaray oraz Fenerbahce mają ich na koncie po 17, Besiktas 13 a Trabzonspor 6. Dominują one w lidze tak zdecydowanie, że innym klubom ciężko jest przebić się do czołówki. Mając nawet duże środki finansowe zespoły spoza tej czwórki są inaczej traktowane zarówno przez sędziów jak i sam związek piłkarski. Powoduje to, że sytuacja w lidze jest corocznie praktycznie taka sama, o czołowe miejsca walczą kluby stambulskie, w zależności od sezonu dołączają do nich 2-3 z innych miast.

Super Lig dzięki wysokiemu poziomowi oraz znakomitym wynikom klubów w europejskich pucharach gwarantuje czołowej drużynie bezpośredni awans do Ligi Mistrzów, kolejna ma prawo występu w eliminacjach. Następne trzy awansują do Pucharu UEFA.

Do największych gwiazd ligi należą tacy zawodnicy jak Roberto Carlos, Matias Delgado oraz Bobo z Besiktasu, Alex, Andre Santos oraz Emre Belozoglu z Fenerbahce i Lincoln, Milan Baros oraz Giovanni dos Santos z Galatasaray. W przeszłości czołowe role odgrywali w lidze George Hagi, Hakan Sukur, Mircea Lucescu, Zico czy Christoph Daum.

Przez wiele lat kontynent afrykański był zapomniany jeśli chodzi o piłkę nożną. Co prawda zdarzali się pojedynczy wybitni zawodnicy, jednak zostawali zazwyczaj szybko naturalizowani przez jakiś kraj europejski i ich kontakt z Afryka urywał się. Jednak powoli sytuacja ta zmienia się, obecnie trudno wyobrazić sobie światową piłkę bez gwiazd pochodzących z krajów z czarnego kontynentu.

W Afryce system szkolenia piłkarzy praktycznie nie istnieje. Każdy wybitny zawodnik jest wynikiem przypadku, własnej pracy nad sobą, samozaparcia i chęci wyrwania się z otaczającej rzeczywistości. Dla wielu to właśnie sport jest sposobem na lepsze życie, tak więc afrykańscy chłopcy masowo uprawiają piłkę nożną. Dostrzegły to już kluby europejskie i organizują sieć skautów na kontynencie. Dzięki temu największe talenty w stosunkowo młodym wieku trafiają do silnych klubów z Europy. Jest to ich jedyna szansa na profesjonalne granie, kluby afrykańskie są słabo zorganizowane oraz mają wielkie problemy finansowe. Z racji ubóstwa regionu praktycznie nie istnieje sponsoring sportowy, większość lig ma statut półamatorski a piłkarze muszą dzielić grę z pracą po godzinach.

Afryka wyraźnie rozwija się piłkarsko dzięki temu, że coraz więcej zawodników z tego kontynentu gra w zawodowych klubach. Widać to dokładnie po wynikach jakie osiągają poszczególne reprezentacje, Nigeria, Ghana czy Kamerun od wielu już lat należą do czołówki światowej. Potrafią wygrywać z najlepszymi, awansują do pucharowych faz turniejów mistrzowskich. Także lokalne mistrzostwa czyli Puchar Narodów Afryki pokazuje siłę afrykańskiej piłki. Poziom turnieju jest coraz wyższy, plasuje się on jako trzeci po Euro i Copa America wyprzedzając mistrzostwa azjatyckie. Mecze rozgrywane w jego ramach są oglądane na wszystkich kontynentach, kibice podziwiają grę takich gwiazd jak Samuel Eto’o, Frederic Kanoute czy Seudou Keita. Wszyscy oni występują na co dzień w najlepszych europejskich klubach, wygrywają tytuły mistrzowskie, zarówno krajowe jak i pucharowe.

Samuel Eto’o to chyba jedyny piłkarz pochodzący z kraju afrykańskiego, który zrobił tak oszałamiającą karierę. Oczywiście, już wcześniej zdarzały się gwiazdy z tego kontynentu ale albo miało to miejsce w czasach kiedy piłka nie była tak masowa albo ich osiągnięcia były dużo mniejsze. Samuel Eto’o to zawodnik, który wygrał praktycznie wszystko, zarówno z klubami jak i indywidualnie. Trzykrotnie został uznany najlepszym piłkarzem Afryki, w ostatnich edycjach rankingów FIFA również corocznie plasuje się w ścisłej czołówce.

Samuel Eto’o urodził się w Kamerunie w 1981 roku. Jak większość rodaków nie miał łatwego życia, bieda zmusiła go od najmłodszych lat do ciężkiej pracy. W międzyczasie grał amatorsko w piłkę, jednak nie przeszedł jakiegoś profesjonalnego szkolenia. Kiedy miał piętnaście lat zobaczył go w akcji skaut Realu Madryt i zarekomendował sprowadzenie go do Europy. Niestety, nie znalazł on uznania w oczach trenerów królewskich, był wypożyczany do kilku kolejnych klubów z niższych lig. Dopiero w 1998 roku trafił do Mallorcy z którą zdobył Puchar Króla. Klub popadł jednak w kłopoty finansowe i po zakończeniu kontraktu jako wolny zawodnik Eto’o trafił do Barcelony.

W Barcelonie w otoczeniu wielu znakomitych kolegów z drużyny jego talent pokazał się na dobre, seryjnie zdobywał bramki, wygrywał z klubem kolejne trofea. Po mistrzostwie Hiszpanii przyszła kolej na Ligę Mistrzów a samego zawodnika uznano za jednego z najlepszych w sezonie. Po kilku latach gry w Barcelonie i przybyciu nowego trenera, Eto’o coraz częściej wchodził na mecze z ławki. Powodowało to frustrację zawodnika oraz konflikty wewnątrz zespołu. Trener publicznie mówił, że nie widzi go w swojej drużynie, więc piłkarz nie miał wyjścia i musiał odejść. Z licznych ofert wybrał tą od Interu Mediolan i wraz ze Zlatanem Ibrahimovicem stał się przedmiotem wymiany pomiędzy klubami. Już pierwsze mecze w barwach włoskiego Interu pokazały jego klasę. Stał się ulubieńcem kibiców.

Jeśli chodzi o sukcesy z reprezentacja Kamerunu to Eto/o dwukrotnie zdobył koronę króla strzelców turniejów Pucharu Narodu Afryki, dwa razy wygrał tą imprezę. Poza tym w 2000 roku wywalczył złoto z Kamerunem na igrzyskach w Sydney.

Puchar Narodów Afryki to jedne z najmłodszych wiekiem turniejów mistrzowskich na świecie. Pierwsza edycja odbyła się 1957 roku, z racji niskiego poziomu ekonomicznego kontynentu początkowe turnieje zawsze odbywały się wo krojonych składach. Uczestniczył w nich głównie gospodarze oraz kraje sąsiadujące, te które mogły sobie pozwolić na pokrycie kosztów przejazdu kadry narodowej.

Puchar Narodów Afryki uważany jest przez wielu za najbardziej atrakcyjny pod względem sportowym dla kibiców. Nie ma tutaj kunktatorstwa i celowania w przeciwników przez odpuszczanie meczów co często spotyka się na przykład na Euro, poziom rozgrywek jest dość wyrównany, czołówkę tworzy wiele krajów, dodatkowo gospodarz zawsze zdobywa czołowe pozycje. System rozgrywek jest identyczny jak w mistrzostwach europejskich, szesnaście reprezentacji gra ze sobą w czterech czterozespołowych grupach. Do fazy pucharowej awansują po dwie najlepsze, dalej rywalizacja odbywa się już systemem pucharowym. Finał to jeden mecz, z dogrywką i ewentualnie rzutami karnymi.

Jeśli chodzi o najbardziej utytułowane drużyny to najwięcej zwycięstw ma na koncie reprezentacja Egiptu, która zdecydowanie prowadzi w tabeli wszech czasów. Egipcjanie wygrali dotychczas siedem turniejów. Po cztery wygrane mają Kamerun i Ghana a po dwie Nigeria i Zair. Łącznie triumfowało w mistrzostwach Afryki trzynaście reprezentacji.

Jeśli chodzi o poziom turnieju to z roku na rok jest on coraz wyższy. Największy wpływ na to ma gra coraz większej liczby zawodników w Europie, gdzie do swojej wspaniałej techniki dodają dyscyplinę taktyczną. Niestety, cieniem na Puchar Narodów Afryki kładą się częste kłopoty organizatorów, wynikające zarówno z problemów natury finansowej jak i politycznej. Brak środków na stadiony i inne potrzebne obiekty obchodzi się często redukując wymagania i obcinając plany, jednak trudno jest przeskoczyć niestabilną sytuację polityczną w wielu krajach. Częste zamieszki, wojny i rewolucje powodują, że czasami dochodzi do bardzo groźnych sytuacji. Przykładem może być tegoroczny turniej, kiedy to przed jego rozpoczęciem został ostrzelany autokar wiozący reprezentację Togo. Kilku piłkarzy zostało rannych, kierowca i ochroniarze zginęli. To wszystko powoduje, że płacące ogromne gaże swoim zawodnikom kluby europejskie niechętnie puszczają ich na te turnieje.